London sẵn sàng xin lỗi về chế độ nô lệ nhưng loại trừ việc bồi thường, Thủ tướng Burnham nói

Thủ tướng Anh Andy Burnham cho biết Vương quốc Anh sẵn sàng chính thức xin lỗi về vai trò của mình trong hoạt động buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương, nhưng đã loại trừ việc bồi thường. Trong một bài viết bày tỏ ý kiến ​​trên tờ The Guardian hôm thứ Sáu, Burnham viết: “Tôi muốn bày tỏ nỗi buồn và sự hối tiếc của mình trước nỗi đau và sự đau khổ của rất nhiều triệu người, đồng thời nhận ra cách nó vẫn định hình thế giới của chúng ta ngày nay”.

Xin lỗi chứ không phải bồi thường - thay vào đó là giảm nợ

Burnham đã nói rõ trong bài báo rằng ông không tin người Anh ngày nay phải trả giá cho quá khứ: “Tôi không nghĩ rằng người dân Anh ngày nay có thể phải chịu trách nhiệm về những sai lầm lịch sử, dù tàn khốc đến đâu, đã xảy ra ở một thời đại khác theo những luật khác và trong đó họ không đóng vai trò cá nhân nào.” Thay vào đó, ông nói, Vương quốc Anh đang “đưa ra một cuộc đối thoại có cấu trúc” với những người bị ảnh hưởng và sẽ giúp các nước nghèo nhất trả nợ trong thời gian dài hơn, với cựu Bộ trưởng Tài chính Gordon Brown - người dẫn đầu sáng kiến ​​năm 1991 của Vương quốc Anh nhằm giảm nợ cho các nước nghèo hơn - dẫn đầu nỗ lực này.

Tuyên bố được đưa ra trước hội nghị thượng đỉnh Khối thịnh vượng chung

Động thái này diễn ra trước hội nghị thượng đỉnh kéo dài 4 ngày bắt đầu vào Chủ nhật (15/11) gồm hơn 50 quốc gia thuộc Khối thịnh vượng chung trước đây là thuộc địa của Anh, tại St John's, thủ đô của Antigua và Barbuda, do Vua Charles III chủ trì, người đã đến Caribe vào tuần trước. Trong bài báo của mình, Burnham nói rằng trong “một thế giới ngày càng chia rẽ và nguy hiểm”, Khối thịnh vượng chung là “rất quan trọng đối với lợi ích của chúng ta” và rằng Anh “có thể nắm bắt các cơ hội hợp tác thương mại và kinh tế”.

Các quốc gia vùng Caribe gọi lời xin lỗi là “không trọn vẹn”; đối tượng đối lập

Thủ tướng Saint Lucia Philip J. Pierre, người hiện là chủ tịch Cộng đồng Caribe (CARICOM), cho biết tổ chức này bác bỏ lập luận rằng nước Anh ngày nay không thể chịu trách nhiệm về chế độ nô lệ. Ông nói: "Công lý bồi thường chưa bao giờ liên quan đến tội lỗi cá nhân. Nó liên quan đến trách nhiệm của các quốc gia và thể chế - và trách nhiệm đó không hết hạn khi qua nhiều thế hệ," ông nói và nói thêm rằng nếu không sửa chữa, lời xin lỗi của Burnham là "không đầy đủ". Tổng thống Ghana John Dramani Mahama cho biết ông hoan nghênh tuyên bố của Burnham với sự "thận trọng" và nhắc lại sự cần thiết phải có một lời xin lỗi chính thức, đầu tư có mục tiêu và cam kết quốc tế nhằm "xóa bỏ nạn phân biệt chủng tộc có hệ thống và chứng sợ người Afrophobia".

Lãnh đạo Đảng Bảo thủ Kemi Badenoch chỉ trích hành động này là "đáng kinh ngạc", nói rằng "không có lý do gì mà người nộp thuế ở Anh ngày nay phải chịu trách nhiệm tài chính cho những điều đã xảy ra ở nhiều thế hệ trước khi bất kỳ ai trong chúng ta được sinh ra". Bell Ribeiro-Addy, chủ tịch Nhóm nghị sĩ toàn đảng về bồi thường châu Phi, hoan nghênh các bước đi của Burnham nhưng cho biết hành động vẫn “thiếu”.

Lịch sử đằng sau cuộc tranh luận

Việc buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương kéo dài từ thế kỷ 16 đến thế kỷ 19, với khoảng 12 triệu người châu Phi bị bắt làm nô lệ bị buộc phải chuyển sang châu Mỹ. Chỉ riêng nước Anh đã vận chuyển 3,1 triệu người châu Phi đến các thuộc địa của mình, trong đó có 2,7 triệu người đã đến, trong đó nhiều người đã thiệt mạng trong các chuyến hành trình. Anh cấm buôn bán nô lệ vào năm 1807 và cấm buôn bán nô lệ vào năm 1834. Năm 2006, Thủ tướng lúc bấy giờ là Tony Blair bày tỏ “nỗi buồn sâu sắc” về vai trò của Anh trong buôn bán nô lệ, nhưng không đưa ra lời xin lỗi hoặc thảo luận về việc bồi thường. Hà Lan đã xin lỗi vào năm 2022, Pháp công nhận chế độ nô lệ là tội ác chống lại loài người vào năm 2001 và Giáo hội Anh đã thành lập một quỹ trị giá 100 triệu bảng Anh để giải quyết các di sản của chế độ nô lệ.

Kể từ năm 2013, CARICOM đã kêu gọi các nước phương Tây thừa nhận vai trò của mình và trả các khoản bồi thường bằng tiền; trong những năm gần đây, những lời kêu gọi đó ngày càng lớn hơn, dẫn đầu là Thủ tướng Barbados Mia Mottley. Vào tháng 6, Mottley đã công bố tuyên ngôn 19 điểm tại một hội nghị ở Ghana kêu gọi “lời xin lỗi đầy đủ và chính thức”, bồi thường bằng tiền, chuyển giao công nghệ, tài trợ cho giáo dục và chăm sóc sức khỏe, giảm nợ và hỗ trợ phát triển kinh tế.

(Ảnh tư liệu: Thủ tướng Anh Andy Burnham.)